Kontrola zwolnień lekarskich – nowe przepisy ZUS od 13 kwietnia
Kontrola zwolnień lekarskich w Polsce przechodzi istotne zmiany. Od 13 kwietnia 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy regulujące zasady weryfikacji prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich oraz kwalifikacje kadry medycznej orzekającej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zmiany te mają na celu zwiększenie skuteczności systemu oraz doprecyzowanie obowiązujących zasad dla osób ubezpieczonych, w tym także mieszkańców Szczawy i regionu.
Kiedy można stracić prawo do zasiłku chorobowego?
Nowe regulacje jasno określają sytuacje, w których osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego. Stanie się tak, gdy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy:
- wykonuje pracę zarobkową,
- podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.
Jak wyjaśnia Marlena Nowicka, rzeczniczka prasowa ZUS w Wielkopolsce, praca zarobkowa obejmuje każdą czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od formy zatrudnienia. Jednocześnie przepisy wprowadzają pojęcie tzw. czynności incydentalnych, które są dopuszczalne, jeśli wynikają z istotnych okoliczności życiowych. Co ważne, polecenie pracodawcy nie może być uznane za taką okoliczność.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania, które mogą utrudniać lub wydłużać proces leczenia i rekonwalescencji. Nie zalicza się do niej jednak zwykłych czynności dnia codziennego, takich jak zakupy czy wizyta w aptece, o ile nie kolidują one z zaleceniami lekarskimi.
Jak przebiega kontrola zwolnień lekarskich?
Zmiany w przepisach dotyczą również zasad przeprowadzania kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich. Kontrola ma na celu sprawdzenie, czy osoba ubezpieczona wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli na powrót do zdrowia. Nowe regulacje precyzują:
- uprawnienia osób przeprowadzających kontrolę, w tym możliwość wylegitymowania osoby kontrolowanej w celu potwierdzenia jej tożsamości,
- obowiązki osoby kontrolowanej, takie jak udostępnienie niezbędnych informacji,
- zasady przeprowadzania kontroli oraz dokumentowania jej przebiegu,
- procedurę sporządzania protokołu z kontroli,
- możliwość zgłaszania zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.
Dodatkowo wprowadzone zostaną nowe wzory dokumentów, w tym upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz protokołu pokontrolnego, które zostaną określone w odpowiednim rozporządzeniu.
Zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS
Istotnym elementem reformy są również zmiany dotyczące orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Do tej pory orzeczenia wydawali wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Nowe przepisy rozszerzają katalog osób uprawnionych do orzekania oraz wprowadzają bardziej elastyczne formy zatrudnienia.
Szerszy zakres kompetencji dla kadry medycznej
Od 13 kwietnia 2026 roku:
- fizjoterapeuci z tytułem specjalisty będą mogli wydawać orzeczenia dotyczące rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS,
- pielęgniarki i pielęgniarze posiadający odpowiednie kwalifikacje będą mogli orzekać w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Rozszerzenie kompetencji ma usprawnić proces orzeczniczy oraz skrócić czas oczekiwania na decyzje dotyczące świadczeń.
Nowe kwalifikacje dla lekarzy orzeczników
Zmiany obejmują także wymagania wobec lekarzy współpracujących z ZUS. Oprócz lekarzy specjalistów, orzeczenia będą mogli wydawać:
- lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne w określonej dziedzinie medycyny,
- lekarze z co najmniej 5-letnim stażem pracy, którzy nie posiadają tytułu specjalisty i nie są w trakcie specjalizacji.
Takie rozwiązanie ma zwiększyć dostępność kadry medycznej oraz usprawnić funkcjonowanie systemu orzecznictwa.
Elastyczne formy zatrudnienia
Nowe przepisy wprowadzają również większą elastyczność w zakresie współpracy z kadrą medyczną. Lekarze orzecznicy, fizjoterapeuci oraz specjaliści pielęgniarstwa będą mogli wykonywać swoje obowiązki zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy o świadczenie usług. Dzięki temu ZUS będzie mógł szybciej reagować na potrzeby kadrowe i zapewnić sprawniejsze funkcjonowanie systemu.
Kolejne etapy reformy
Wprowadzone zmiany stanowią jeden z etapów szerszej reformy orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Następne regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Ich celem będzie dalsze usprawnienie procesu wydawania orzeczeń oraz zwiększenie efektywności systemu świadczeń społecznych.
Znaczenie zmian dla mieszkańców Szczawy i regionu
Nowe przepisy mają istotne znaczenie dla mieszkańców Szczawy oraz całej Małopolski. Doprecyzowanie zasad kontroli zwolnień lekarskich zwiększy przejrzystość systemu i ograniczy nadużycia, a rozszerzenie kompetencji kadry medycznej może przyczynić się do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia i świadczenia. Dzięki tym zmianom osoby ubezpieczone zyskają większą pewność co do obowiązujących zasad, natomiast ZUS będzie mógł skuteczniej realizować swoje zadania związane z przyznawaniem świadczeń i kontrolą ich prawidłowego wykorzystywania.
Podsumowanie
Kontrola zwolnień lekarskich oraz zmiany w orzecznictwie ZUS, które wchodzą w życie 13 kwietnia 2026 roku, mają na celu zwiększenie przejrzystości i efektywności systemu ubezpieczeń społecznych. Nowe regulacje precyzują definicje pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, rozszerzają kompetencje kadry medycznej oraz wprowadzają elastyczne formy zatrudnienia. Dla mieszkańców Szczawy i regionu oznacza to bardziej sprawny i czytelny system przyznawania świadczeń.
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi zmianami prawnymi i informacjami z regionu Szczawy? Śledź nasz portal, aby nie przegapić aktualnych wiadomości i porad dotyczących życia codziennego.
